Tijd: 30 april
Andere namen: Meiavond, Meifeest
In de Wicca wordt het feest op 30 april meestal aangeduid als Beltane. Soms weet men nog te vertellen dat de Engelse naam May Eve is en dat het op de vooravond van mei werd gevierd omdat de Kelten hun dag begonnen op de vooravond, bij het invallen van de duisternis. Dat klopt allemaal, maar toch is Meiavond, zoals het feest hier in Nederland werd genoemd, niet een uitsluitend Keltisch feest. De hele Middeleeuwen door is het feest overal in Europa gevierd, ook in de Germaanse streken. En ook de Germanen begonnen de nieuwe dag bij het invallen van de duisternis.
Meiavond was een feest waaraan vrijwel iedereen deelnam. De meifeesten hebben langer dan de andere hun heidense oorsprong behouden en tot in de twintigste eeuw werd er nog overal in Europa rond een meipaal gedanst en over vuren gesprongen. In Zuid-Limburg is deze traditie blijven bestaan en ook elders in het land ziet men steeds vaker de meiboom opnieuw verschijnen, soms als toeristische attractie, maar toch duidelijk voldoend aan een behoefte de groeikracht in de natuur te vieren. Er waren tot in de twintigste eeuw Meigilden, geleid door een Meigraaf, die in de nacht van 30 april op 1 mei een boom uit het bos haalden en op het dorpsplein of vóór het stadhuis neerzetten. Jonge mannen zetten die nacht een kleine boom of tak in de tuin van de geliefde. Zo'n tak werd een liefdemei genoemd. Nog beter was natuurlijk als de geliefde zin had om het Meifeest 's nachts in het bos te vieren. Er werd dan meestal een Meibruid gekozen en men danste gezamenlijk om de meiboom of zonderde zich af in het bos. De Meibruid vertegenwoordigt Moeder Aarde als verleidelijke, vruchtbare vrouw. De Meibruidegom is de Vegetatiegod die de bloesems bevrucht.
Op veel plaatsen hebben gebruiken rond het meibruidspaar zich tot de 19e eeuw of tot op heden gehandhaafd. In Grenoble (Zuid Frankrijk) wordt nog steeds de Roi et Reine de la Mai gekozen. In Schinveld kiest een comité van ongetrouwde mannen, de Jonkheid genaamd, nog steeds jaarlijks uit de ongehuwde Schinvelders een Meikoning en een Meikoningin, die tijdens het Meifeest in een met bloemen versierde koets worden rondgereden. Voor het huis van de Meikoningin wordt door de Jonkheid een meiboom opgericht die er de hele meimaand blijft staan. Ook elders in Zuid-Limburg wordt nog steeds een Meikoning en Meikoningin gekozen.
Vaak is de verkiezing tot Meikoning of Meikoningin aan een wedstrijd verbonden. Het wedstrijd-element treedt vooral sterk op de voorgrond als het meifeest met Pinksteren wordt gehouden, wat op veel plaatsen het geval is. In veel Saksische dorpen verstoppen een jongen en een meisje zich op Tweede Pinksterdag in het bos of in het hoge gras. Het hele dorp zwermt dan uit om 'het Bruidspaar te zoeken'. Als ze gevonden zijn, worden het meisje en de jongen als bruid en bruidegom uitgedost en, begeleid door een muziekkorps, feestelijk naar het dorp gebracht, waar 's avonds om de meiboom wordt gedanst. Overal in Europa werden door de eeuwen heen met Pinksteren wedstrijden gehouden, waarbij vaak naar de meiboom toe gerend of te paard gereden moest worden. De eerste die de meiboom bereikte, werd uitgeroepen tot Meikoning, Meibruidegom, Pinksterkoning of Pinksterbruidegom. Vaak had hij het recht zich een bruid of koningin te kiezen. Soms waren voorwerpen bovenin de meiboom gehangen en werd diegene koning of bruidegom die ze eruit wist te halen. Ook werd wel als wedstrijd te paard rond de akkers gereden, wat in Oostenrijk Saatreiten heette. Boogschieten, kranssteken en andere sporten werden op veel plaatsen in Europa tijdens het Meifeest of met Pinksteren beoefend om uit te maken wie de Meikoning voor dat jaar zou worden. Niet alleen wordt hiermee vastgesteld wie de sterkste of behendigste is; belangrijker is dat al deze handelingen de levenskracht opwekken die nodig is om de natuur vrucht te laten dragen.
Op veel plaatsen was het de gewoonte de Meibruid en -bruidegom rond te leiden en overal aan te bellen of aan te kloppen om geld, drank en voedsel op te halen. James Frazer verklaart dit in The Golden Bough als het overbrengen van de zegen van de vegetatiegeest, in ruil waarvoor men geschenken ontvangt. Wat Frazer over het hoofd ziet is dat het rondgaan met de Meibruid en -bruidegom een in wezen rituele handeling is om hun numen of levenskracht te activeren. Dat dit ook geld, eten en drinken voor het feest oplevert is de reden dat deze gebruiken zo lang zijn blijven bestaan, zelfs toen hun oorspronkelijke betekenis allang niet meer begrepen werd.
In de loop der eeuwen zijn een aantal gebruiken rond de meibruiloft toch wel veranderd, omdat hun betekenis in een christelijke en verstedelijkte samenleving steeds minder begrepen werd. Vaak verdween de bruidegom en bleef alleen de Meibruid of Pinksterbruid over. Het rondgaan met de Pinksterbruid of Pinksterblom, zoals ze in Noord-Holland heette, werd in de loop van de 19e eeuw steeds meer een spel waarmee kinderen zich vermaakten. De Pinksterblom was gewoonlijk een meisje van een jaar of twaalf in haar mooiste jurk, omhangen met bellen en linten en een grote beugeltas in de hand, waarin de giften konden worden gedaan. Een grote krans van groene takken en bloemen, de pinksterkroon, werd door twee andere meisjes boven haar hoofd gehouden. Soms werd ze rondgedragen, soms rondgeleid door een viertal meisjes die dan liederen voor haar zongen, of liever gezegd voor de toehoorders, die dan geld voor haar gaven. Op de foto rechtsboven zie je een Pinksterbruid die we in Den Burg op Texel tegenkwamen. Op de eilanden zijn oude gebruiken vaak langer in ere gehouden dan op het vasteland.
Meiavond is net als het Lentefeest een vruchtbaarheidsfeest, maar hier gaat het meer om het nieuwe leven dat zich voor onze ogen ontwikkelt: een overvloed aan witte bloemen, het graan dat net boven de grond uitkomt, de eerste groenten, die onder glas geteeld worden. Het gaat daarbij met name om de bevruchting. Door het Christendom werd de meimaand uitgeroepen tot Mariamaand waarbij men probeerde de verering van de Heidense vruchtbaarheidsgodin om te buigen naar een verering van de Heilige Maagd. Toch verloochende de Meikoningin of Meibruid die in veel meifeesten werd rondgereden haar heidense oorsprong niet, al werd ze vaak gekerstend tot pinksterbruid.
Zoals ook bij de andere jaarfeesten is gezegd, gaat het er niet om dat de natuur zonder ons haar werk niet kan doen. Ook als we het Meifeest niet vieren zal de natuur zich in haar zomerkleed hullen en vrucht dragen. Toch is een meifeest méér dan alleen een dankzegging voor de te verwachten overdaad. Door de levenskracht te prikkelen, kunnen we enerzijds de natuur een beetje stimuleren en anderzijds kan deze levenskracht ons helpen een aantal zaken in onszelf of onze omgeving een goede wending te geven. Hoe vaak nemen we niet iets ter hand en zetten het in gang, maar laten het daarna verwateren en doodbloeden? Het Meifeest kan worden benut om dergelijke zaken net het duwtje te geven dat ze nodig hebben, zodat de plannen alsnog vruchten zullen afwerpen.
Het Lentefeest is een moment om bepaalde zaken nieuw leven in te blazen. Het Meifeest is een moment om dat leven vorm te geven. Als je, bijvoorbeeld, tijdens de Lente hebt besloten vrijwilligerswerk te gaan doen om je medemensen te helpen, is nu het moment om te kiezen voor een bepaald soort vrijwilligerswerk en te zoeken naar een organisatie waarbij je je wilt aansluiten. Als je jarenlang gegevens hebt verzameld over een bepaald folkloristisch gebruik in je omgeving is nu misschien het moment om te besluiten er een artikel over te schrijven of contact te zoeken met iemand die iets méér met je gegevens kan doen dan ze in een la laten liggen.
We wensen je een fijne en vruchtbare Beltane-viering.
